કુંડળી મિલન — ૩૬ ગુણ અષ્ટકૂટ મિલન

કુંડળી મિલન અષ્ટકૂટ પદ્ધતિથી — આઠ કૂટ, કુલ ૩૬ ગુણ, નાડી અને ભકૂટ દોષ સાથે. ગણતરી ચંદ્ર નક્ષત્ર પરથી, સ્વિસ એફેમેરિસ અને લાહિરી અયનાંશ પર આધારિત.

kundali-milan, kundli matching gujarati, guna milan, ashtakoot

કુંડળી મિલનમાં વર અને કન્યાના ચંદ્ર નક્ષત્ર પરથી આઠ કૂટ મેળવવામાં આવે છે; તેમના મહત્તમ ગુણ ૧ થી ૮ છે અને સરવાળો કરતાં કુલ ૩૬ થાય છે. ૩૬માંથી કેટલા મળ્યા તે જ ગુણ સંખ્યા — પણ આ સંખ્યા આખી કુંડળી નથી, ફક્ત ચંદ્રની સરખામણી છે.

અષ્ટકૂટનો સમગ્ર આધાર બે ચંદ્ર નક્ષત્ર છે — વરનું અને કન્યાનું. આનાથી વધુ કંઈ પણ આ ગણતરીમાં જતું નથી. આ વાત જેટલી સરળ લાગે છે તેટલી જ મહત્વની છે, કારણ કે આના પરથી જ નક્કી થાય છે કે ગુણ મિલન શું જોઈ શકતું નથી. નીચેના કોષ્ટકમાં આઠેય કૂટ અને તેમના મહત્તમ ગુણ આપ્યા છે; આ વિભાજન શાસ્ત્રીય છે અને દરેક પરંપરામાં એક જ રહે છે.

આઠ કૂટના ગુણ સરખા વજનના નથી. વર્ણને ફક્ત ૧ ગુણ અને નાડીને ૮ — એટલે એકલી નાડી જ કુલનો લગભગ ચોથો ભાગ છે, અને ભકૂટના ૭ મળીને આ બંને ૩૬માંથી ૧૫ રોકી લે છે. એટલે જ આ બે કૂટને પોતાના અલગ દોષ છે, અને મોટા ભાગનાં મિલન અહીં જ અટકે છે.

એક ગેરસમજ અહીં જ દૂર કરવી જોઈએ: મંગળ દોષ આ ૩૬ ગુણનો ભાગ નથી. તે અલગ તપાસ છે, મંગળની ભાવસ્થિતિ પરથી કરવામાં આવે છે. જે પાનાં મંગળ દોષને ગુણ સંખ્યામાં ઉમેરે છે, તે ગણતરી જ ખોટી કરે છે.

અષ્ટકૂટ — આઠ કૂટ અને તેમના મહત્તમ ગુણ

કૂટ	મહત્તમ ગુણ	શું ચકાસે છે
વર્ણ	1	વર્ણ — માનસિક અને સ્વભાવગત સ્તરની સરખામણી. સૌથી હળવું કૂટ, ફક્ત ૧ ગુણ.
વશ્ય	2	વશ્ય — કોણ કોના પર કુદરતી પ્રભાવ રાખે છે. ૨ ગુણ.
તારા	3	તારા — એકબીજાના જન્મ નક્ષત્ર પરથી ગણેલું કુશળ. ૩ ગુણ.
યોનિ	4	યોનિ — શારીરિક અને સહજ અનુકૂળતા. ૪ ગુણ.
ગ્રહ મૈત્રી	5	ગ્રહ મૈત્રી — બંનેની ચંદ્ર રાશિના સ્વામીઓની પરસ્પર મિત્રતા. ૫ ગુણ.
ગણ	6	ગણ — દેવ, મનુષ્ય, રાક્ષસ — સ્વભાવ વર્ગ. ૬ ગુણ.
ભકૂટ	7	ભકૂટ — બે ચંદ્ર રાશિ વચ્ચેનું અંતર. ૭ ગુણ, પોતાનો દોષ પણ.
નાડી	8	નાડી — આદિ, મધ્ય, અંત્ય — શારીરિક બંધારણનો અક્ષ. ૮ ગુણ, સૌથી ભારે.
કુલ ગુણ	36

ગુણ સંખ્યા કેવી રીતે વંચાય છે

• ૧૮ થી ઓછા — પરંપરામાં ભલામણયોગ્ય ગણાતા નથી.
• ૧૮ થી ૨૪ — સ્વીકાર્ય ગણાય છે.
• ૨૫ થી ૩૨ — ઉત્તમ ગણાય છે.
• ૩૩ થી ૩૬ — દુર્લભ, અત્યુત્તમ ગણાય છે.
• આ વિભાજન પરંપરા છે, ગણિત નહીં. ગણિત એટલું જ કે આઠ કૂટના મહત્તમ ગુણ સરવાળે ૩૬ થાય છે. ૧૮ની મર્યાદા કોઈ સૂત્રમાંથી નીકળતી નથી — તે પ્રચલિત ધોરણ છે, અને જુદી પરંપરાઓ તેને જુદી રીતે વાંચે છે.

મંગળ, નાડી અને ભકૂટ દોષ

• નાડી દોષ — બંનેની નાડી એક હોય તો લાગે છે અને પૂરા ૮ ગુણ જતા રહે છે. શાસ્ત્રમાં તેના અનેક પરિહાર કહ્યા છે (એક જ રાશિમાં જુદું નક્ષત્ર, એક જ નક્ષત્રમાં જુદી રાશિ વગેરે), તેથી નાડી દોષ પોતે જ અંતિમ નિર્ણય નથી.
• ભકૂટ દોષ — બે ચંદ્ર રાશિનું અંતર ૬-૮ કે ૨-૧૨ હોય તો લાગે છે અને ૭ ગુણ જતા રહે છે. તેના પણ પરિહાર છે, ખાસ કરીને રાશિ સ્વામી મિત્ર હોય ત્યારે.
• મંગળ દોષ — ૩૬ ગુણની બહારની તપાસ. મંગળ ૧, ૪, ૭, ૮ કે ૧૨મા ભાવમાં છે કે નહીં તે પરથી જોવાય છે, અને તેના પણ અનેક શાસ્ત્રીય ભંગ છે. તેને ગુણ સંખ્યામાં ઉમેરવો ખોટું છે.

ગુણ મિલન શું જોઈ શકતું નથી

• ગુણ મિલન ફક્ત બે ચંદ્ર નક્ષત્ર પરથી ચાલે છે. તે સપ્તમ ભાવ, સપ્તમેશ, શુક્ર, ગુરુ કે બંનેની ચાલુ દશા — કશું જોતું નથી, જ્યારે લગ્નનો સાચો વિચાર આ જ બાબતો પરથી થાય છે.
• તેને બંનેની ઉંમર, શિક્ષણ, આરોગ્ય, આર્થિક સ્થિતિ કે કૌટુંબિક પરિસ્થિતિ — કશાની ખબર નથી.
• એક જ નક્ષત્રમાં જન્મેલા હજારો લોકોનું ગુણ મિલન સરખું જ આવશે. આ સંખ્યા એક નક્ષત્ર જેટલી વ્યક્તિગત હોય તેટલી જ છે — એટલે કે બહુ ઓછી.
• વધુ ગુણ સુખી લગ્નની ખાતરી નથી, અને ઓછા ગુણ કોઈ સંબંધને અયોગ્ય ઠેરવતા નથી. આ એક સંકેત છે, નિર્ણય નહીં.

વારંવાર પુછાતા પ્રશ્નો

કુંડળી મિલનમાં કેટલા ગુણ હોય છે?

કુલ ૩૬. તે આઠ કૂટમાં વહેંચાયેલા છે — વર્ણ ૧, વશ્ય ૨, તારા ૩, યોનિ ૪, ગ્રહ મૈત્રી ૫, ગણ ૬, ભકૂટ ૭ અને નાડી ૮. સરવાળે ૩૬, અને આ જ અષ્ટકૂટ પદ્ધતિનો આધાર છે.

કેટલા ગુણ મળવા જોઈએ?

પ્રચલિત ધોરણ ૧૮ છે, પણ તે પરંપરા છે, ગાણિતિક મર્યાદા નહીં. ૧૮થી નીચે પણ ઘણાં લગ્ન ટકે છે અને ઉપર પણ ઘણાં ટકતાં નથી, કારણ કે આ સંખ્યા ફક્ત ચંદ્ર નક્ષત્રની સરખામણી છે.

નાડી દોષ હોય તો લગ્ન ન થઈ શકે?

એમ કહેવું અધૂરું છે. નાડી દોષ સૌથી ભારે છે તે સાચું, કારણ કે તેના ૮ ગુણ છે, પણ શાસ્ત્રમાં તેના અનેક પરિહાર કહ્યા છે. કોઈ પણ દોષનો નિર્ણય આખી કુંડળી જોયા વગર ન લેવો જોઈએ.

સ્વિસ એફેમેરિસ અને લાહિરી અયનાંશથી ગણતરી · સમીક્ષા તારીખ 2026-08-07